Σημείο Συνάντησης 07: Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας

Παρασκευή Γιαπάνη – Paskevision, Η Σοφή γαία αναδεικνύει την ελεύθερη Ελλάδα, 2021, μικτή τεχνική με χειροποίητο ράψιμο σε βελγικό λινό, ακρυλικά χρώματα, 150 x 150 εκ., Συλλογή Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας

Το έργο “Η Σοφή γαία αναδεικνύει την ελεύθερη Ελλάδα” της Παρασκευής Γιαπάνη – Paskevision, δημιουργήθηκε το 2021, στο πλαίσιο του εικαστικού διαγωνισμού που διοργάνωσε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, όπου απέσπασε τον 2ο Έπαινο. Είναι ένα έργο μικτής τεχνικής, εμπνευσμένο από την παραδοσιακή ελληνική φουστανέλα, με χειροποίητο ράψιμο σε βελγικό λινό και ακρυλικά χρώματα. Είναι μεγάλων διαστάσεων, περίπου όσο ένα τετράγωνο παράθυρο. 

Η σύνθεση αποτελείται από τέσσερις τετράγωνους καμβάδες, ενωμένους σε ένα ενιαίο τετράγωνο. Στο σημείο όπου ενώνονται σχηματίζεται ένας σταυρός, που χωρίζει το έργο σε τέσσερα τεταρτημόρια. Πάνω σε αυτή την επιφάνεια αναπτύσσεται μια φουστανέλα με 400 πιέτες, από τις οποίες οι 200 απλώνονται ακτινωτά, σχηματίζοντας έναν κύκλο με λεπτές ακτίνες, ενώ οι υπόλοιπες επιστρέφουν προς το κέντρο, σχηματίζοντας τέσσερα τετράγωνα που παραπέμπουν στην πρώτη ελληνική σημαία. Η υφή του υφάσματος είναι απαλή αλλά σταθερή και οι πτυχώσεις δημιουργούν γραμμές που οργανώνουν τη σύνθεση. Κατά μήκος των πτυχώσεων, στις εξωτερικές τους άκρες, είναι ραμμένα με μπλε κλωστή διακόσια γεγονότα από την ιστορία της Ελλάδας και της Κύπρου, σε χρονολογική σειρά από το 1821 έως το 2020. Τα γράμματα είναι ραμμένα στο χέρι, δίνοντας στο έργο έντονη υλικότητα και συνδέοντάς το με τη λαϊκή παράδοση. Τα χρώματα κινούνται σε ήπιους τόνους μπεζ και εκρού, ενώ η μπλε κλωστή παραπέμπει στα χρώματα της ελληνικής σημαίας.

Στο κέντρο της σύνθεσης, δύο πορφυρά αφηρημένα σχήματα φτιαγμένα από τα δεσίματα της ζώνης της φουστανέλας, θυμίζουν χείλη, και είναι τοποθετημένα αντικριστά, το ένα κάτω από το άλλο. Μια διαγώνια γραμμή, σχηματισμένη από τη φαρδιά υφασμάτινη λωρίδα της ζώνης, τέμνει το κέντρο της σύνθεσης από πάνω δεξιά προς τα κάτω αριστερά, περνώντας πάνω από τα χείλη. Η γραμμή αποτυπώνει εννοιολογικά τους περιορισμούς της περιόδου δημιουργίας του έργου, όταν η ανθρωπότητα βρισκόταν σε καθεστώς υποχρεωτικής χρήσης μάσκας λόγω της πανδημίας.

Η φουστανέλα, ως παραδοσιακό ένδυμα και σύμβολο της Ελληνικής επανάστασης, μετατρέπεται εδώ σε ένα ιδιότυπο χρονολόγιο. Κάθε πτύχωση αντιστοιχεί σε ένα γεγονός και κάθε ραφή σε μια μνήμη του παρελθόντος, δημιουργώντας έναν ζωντανό χάρτη ιστορίας που συνδέει τον χρόνο με τη γη. Ο τίτλος του έργου αναφέρεται στη «σοφή γαία» ως φορέα μνήμης, η οποία διατηρεί και αναδεικνύει το παρελθόν μέσα από τις ανθρώπινες πράξεις.

Το έργο λειτουργεί ως σημείο συνάντησης της ιστορίας με την τέχνη, της παράδοσης με το σήμερα. Δεν αφηγείται την ιστορία με διδακτικό τρόπο, αλλά τη μετατρέπει σε εμπειρία, όπου το παρελθόν βοηθά στην κατανόηση του παρόντος με τη ματιά στο μέλλον. Μέσα από τη διαδικασία του ραψίματος και την αποτύπωση των γεγονότων, η καλλιτέχνιδα υπενθυμίζει ότι η ιστορία παραμένει ζωντανή μόνο όταν επιστρέφει στη μνήμη και τη συλλογική συνείδηση.

Η δημιουργική περιγραφή του έργου “Η Σοφή γαία αναδεικνύει την ελεύθερη Ελλάδα” της Παρασκευής Γιαπάνη – Paskevision είναι αποτέλεσμα συνδημιουργίας των συμμετεχόντων ατόμων στο Σημείο Συνάντησης 07: Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας.

Μάθετε περισσότερα για το project: